De Marollenmoord, deel 2: 'Dikke kussen. Goeie nacht.'

Een zuivere verklaring

Het komt wel vaker voor dat een dader zijn of haar slachtoffer na de feiten bewust opbelt om even over koetjes en kalfjes te praten. De verdachte voelt de noodzaak om zichzelf op te stellen als onwetend (en dus onschuldig) en belt quasi achteloos. Zo wekt hij de indruk dat hij niks met het misdrijf te maken heeft en dus ook niet weet dat er iets aan de hand is. Misschien is dit bij Leopold ook het geval. Misschien niet.

Statement analyse maakt uitsluitend gebruik van de woorden van een verdachte, legt niemand iets in de mond en zet ook niemand onder druk om wat dan ook te verklaren. Dan pas hebben we een zuivere verklaring waar we onze analyse op kunnen baseren. Het voicemailbericht van Leopold is hiervoor een mooie uitvalsbasis. Chronologisch is het zijn allereerste verklaring. Hij spreekt de woorden uit, nog voor hij weet dat hij ooit van de moorden zal worden verdacht. Hij belt zelf naar zijn vader en hij kiest zelf wat hij zegt en wat niet. Dit zal ons leiden naar de waarheid.

We beschouwen Leopold als 100% onschuldig, tot we genoeg indicatoren vinden om het tegendeel aan te nemen.

Schuld vs. onschuld

De theorie achter statement analyse is dat het taalgebruik van mensen die de waarheid spreken opmerkelijk verschilt van dat van mensen die liegen en/of informatie achterhouden. Het vormen van woorden en zinnen gebeurt in een fractie van een seconde en valt dan ook onmogelijk 100% te controleren, waardoor er zich onvermijdelijk patronen gaan aftekenen. Omdat hij niet ontmaskerd wil worden, ervaart de manipulator ook stress. Hij zal vaker ontwijkend antwoorden, meer 'hakkelen' en onbewust veel meer informatie lekken dan zijn bedoeling is. 

Spreekt iemand de waarheid, dan zien we dit. Probeert iemand de boel te belazeren, dan zien we dit ook. Als je weet waar je op moet letten, dan is het zelfs relatief makkelijk. Het simpelste voorbeeld: een man heeft net zijn vrouw bedrogen, komt te laat thuis en moet antwoorden op de vraag waar hij heeft uitgehangen.

‘Waar ik heb uitgehangen? Eeerh. Gewoon, op café.’

Hieraan voelen we meteen dat er iets niet klopt, dan de man iets probeert te verbergen voor zijn vrouw. Hij herhaalt de vraag om tijd te kopen en over zijn antwoord te kunnen nadenken. Hij aarzelt, wat ook een indicatie is van stress. En hij gebruikt het woordje ‘gewoon’, waarmee hij zijn vrouw tracht te overtuigen dat er niks ‘ongewoon’ aan de hand is. Dit is een slechte leugenaar. In vele gevallen worden we echter geconfronteerd met manipulators die zich het liegen en bedriegen door de jaren heen helemaal eigen hebben gemaakt. Toch maken ze tegenover een goed getrainde statement analist geen schijn van een kans. 

Duiken er woordjes op als ‘tuurlijk’, ‘echt’, ‘zeker’, ‘absoluut’, dan markeren we die als misleidend, want ze etaleren de nood om te overtuigen. We tellen ook het aantal woorden in een ontkenning: hoe meer, hoe groter de kans op misleiding. Herhalingen wijzen op belang en gevoeligheid. En legt de verdachte uit waarom hij iets zei, deed of dacht, wees dan maar dubbel op je hoede. 

Zo zijn er honderden taalkundige en psychologische verschijnselen – zogenaamde sensitivity indicators – waar wij, analisten, op letten. Leg je die allemaal samen, dan begint de puzzel zich te vormen. Wat er is gebeurd, drijft in (bijna) alle gevallen boven in het taalgebruik van de verdachte. Woorden vertellen altijd de waarheid. Ze liegen nooit.

Leopolds voicemailbericht

'Hallo papa. Ik ben het, Leopold. Ik wou u gewoon zeggen dat alles hier aan zee in orde is, behalve dan het weer, dat barslecht is. Ik ben naar Westende gegaan en daarna ben ik teruggekomen. 't Is eigenlijk om te horen hoe jullie het stellen, om te horen hoe het thuis gaat. Je kan me dus terugbellen wanneer je wilt, geen probleem. Dikke kussen, papa. Goeie nacht.'

Is Leopold de vriendelijke jongen die louter wil weten hoe het met zijn familie gaat? Of wil hij ons doen geloven dat hij denkt dat zijn ouders op het ogenblik van zijn telefoontje nog in leven zijn? Hoopt hij bovendien de indruk te wekken dat hij niet in staat zou zijn om zijn ouders en zus te doden? Want iemand die zo'n lief bericht inspreekt, kan die zo’n gruweldaad op zijn geweten hebben?

Klaar voor de analyse? 


'Hallo papa. Ik ben het, Leopold.’ 

Meteen voelen we Leopolds wens om duidelijk te maken dat hij het is die belt, waarbij hij ook zijn voornaam uitspreekt. Gaat Leopold ervan uit dat zijn vader niet zal doorhebben dat hij het is? Dat die niet de stem van zijn zoon zal herkennen? Dat hij de naam ‘Leopold’ niet zal zien verschijnen in de lijst van gemiste oproepen? 

Dit doet vermoeden dat Leopold niks aan het toeval wil overlaten. Hij wil dat men weet dat hij - en niemand anders - heeft gebeld. En dat hij ‘Leopold’ is.

‘Ik wou u gewoon zeggen dat alles hier aan zee in orde is, behalve dan het weer, dat barslecht is.’

Leopold gebruikt het woordje ‘gewoon’ om wat hij zegt normaal en aanvaardbaar te maken, in vergelijking met wat er écht aan de hand is.  

Vrijwel onmiddellijk geeft hij ons de reden van zijn oproep. De vuistregel: als verdachten uitleggen waarom ze iets doen, zeggen of gedaan hebben, zijn we dubbel waakzaam. Probeert Leopold te vermijden dat de speurders een andere reden achter zijn telefoontje naar papa zouden zoeken?

‘Hier aan zee’ is overbodig. Als Leopold in De Panne is (zoals iedereen van zijn familie weet), dan gaat iedereen er ook van uit dat hij daar is. Hij wil benadrukken dat hij aan de zee is en nergens anders. Zijn uiting dat ‘hier aan zee’ alles in orde is, impliceert mogelijk dat het ergens anders niet in orde is. Waar zou dit op kunnen slaan?

‘Ik ben naar Westende gegaan en daarna ben ik teruggekomen.’   

Hiermee creëert Leopold een alibi voor zichzelf. Ik ben van De Panne naar Westende gegaan en terug. Ik kan de moord niet hebben gepleegd, want ik was aan zee en niet in Brussel.

‘En daarna’ wijst op een sprong in de tijd. Leopold geeft geen enkele info over wat hij in Westende heeft gedaan. Hij zou kunnen zeggen dat hij is gaan shoppen, op de dijk heeft gewandeld, een ijsje heeft gegeten. Maar hij zegt louter dat hij daarheen is gegaan en is teruggekeerd. Dit wijst op ontbrekende informatie die Leopold niet wil prijsgeven. We moeten ons dan ook de vraag stellen of hij überhaupt naar Westende is getrokken, dan wel naar een andere plaats.

‘'t Is eigenlijk om te horen hoe jullie het stellen, om te horen hoe het thuis gaat.’

Leopold geeft een tweede reden waarom hij zijn vader belt: ‘om te horen hoe jullie het thuis stellen.’ En nog een derde: ‘om te horen hoe het thuis gaat.’ Alweer wil hij uitsluiten dat er misschien een andere verklaring is voor zijn oproep. Hij stuurt nadrukkelijk onze gedachten. Hij houdt ze weg van de echte reden. 

‘Om te horen hoe jullie het stellen’ en ‘om te horen hoe het thuis gaat’ is een herhaling. De situatie thuis is gevoelig voor Leopold en wijst op belang. Dit is het moment waarop we ons bijzonder grote zorgen moeten beginnen maken over het welzijn van de thuisblijvers. Te meer omdat Leopold voor het eerst ‘jullie’ gebruikt, terwijl hij naar zijn vader belt en hij ‘jij’ zou kunnen of moeten zeggen. De toestand thuis heeft in zijn geest dus betrekking op zowel zijn vader, moeder als zus. Ze vallen onder dezelfde noemer. 

Voor het eerst spreekt Leopold in zijn voicemail niet meer in de ik-vorm. Hij schakelt naar ‘'t Is eigenlijk om te horen hoe jullie het stellen, om te horen hoe het thuis gaat.’ Hij zegt dus niet: ‘Ik bel om te horen hoe jullie het stellen.’ Het verdwijnen van de ik-vorm wijst op afstand. Leopold verbreekt de connectie tussen zichzelf en wat er met zijn familie is gebeurd. 

Afstand in taalgebruik reflecteert de afstand die iemand voelt. De reden laat zich niet altijd makkelijk raden. Een verzuurde relatie? De liefde die over is? Een overlijden?


Leopold Storme familiefoto

‘Je kan me dus terugbellen wanneer je wilt, geen probleem.’

‘Geen probleem’ is een negatie. Leopold stelt wat er niet is: een probleem. Er is geen probleem om terug te bellen.

Negaties markeren we altijd als belangrijk, omdat mensen normaal gezien niet spreken over dingen die niet zijn en niet gebeuren. Stel, je zit op café, iemand komt naar je toe en zegt: ‘Vertel nog eens over die keer dat je met die zeilboot bent gaan varen en wat er toen allemaal is gebeurd!’ Dan weet je welke anekdote die persoon wil horen. Maar stel dat hij naar je toekomt en zegt: ‘Vertel nog eens over die keer dat je niet met die zeilboot bent gaan varen en wat er toen allemaal niet is gebeurd.’ Je zult denken dat hij gek is geworden.

Er zijn eindeloos veel dingen op een dag die niet zijn en niet gebeuren. Als iemand toch iets aanhaalt dat niet is of niet gebeurt, dan wijst dit meestal op gevoelige informatie. Is het terugbellen wél een probleem? En waarom? Omdat de vader slaapt? Omdat vader niet wil terugbellen? Of omdat hij niet kan terugbellen?

‘Dikke kussen, papa. Goeie nacht.’

Het klinkt misschien cynisch, maar liefdevolle woorden duiden vaak op misleiding. 

In zaken van kindermisbruik schilderen gewelddadige ouders zichzelf graag af als bijzonder liefdevol, door bijvoorbeeld te verklaren dat ze hun kinderen een slaapwelkus gaven of hen nog wat zoete woordjes toefluisterden. Doet elke ouder over de hele wereld dit niet elke avond? Je kindjes geruststellen hoort bij het slaapritueel, het is evident dat we hen laten weten dat we van hen houden. Er is dan ook geen enkele noodzaak om dit aan te stippen, tenzij je natuurlijk iets te verbergen hebt.

Ook bij Leopold mogen we veronderstellen dat hij niet bekommerd is om het welzijn van zijn familie, maar wel zo probeert over te komen. Hij stuurt zijn vader nog dikke kussen, alvorens hem een goeie nacht toe te wensen. Niet zomaar kussen. Dikke kussen. Zijn duidelijke nood om ons ervan te overtuigen dat alles koek en ei is tussen hem en zijn vader, is een indicatie van een verzuurde relatie.

Neemt Leopold met 'Goeie nacht' afscheid van zijn vader? Weet hij dat papa eeuwig zal blijven slapen?   

(Voorlopige) conclusie? 

Alles oogt bijzonder vader-geöriënteerd. In zijn voicemailbericht gebruikt Leopold tot tweemaal toe de aanspreekvorm ‘papa’. Herhalingen wijzen op belang en gevoeligheid. Zijn vader is ook de eerste persoon bij wie Leopold een bericht achterlaat, waarmee hij aangeeft wie voor hem prioritair is. 

Kunnen we dit verbinden aan een motief? Het is iets waar speurders zich tot op de dag van vandaag de tanden op stukbijten. 

Waarom moesten François-Xavier, Caroline en zus Carlouchka dood?


Woorden liegen nooit

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x